Bilgilendirme: Döviz Kuru

Rasim-Topcuoglu

Ekonominin daima ince bir iplik üzerinde yürüdüğünü, sadece döviz kurundaki değişimlerin sebeplerinden bile anlamak mümkündür. İnsana bağlı olan her olay gibi ekonomi de sürekli değişimin içindedir. Çünkü temellerinde insan tercihleri yer almaktadır.

Günlük hayatta sıkça karşımıza çıkan, ‘’Dolar yine yükselişe geçti.’’ haberlerinin çıkış noktası olan döviz kurundaki değişimlerin nedenlerini sizlere örneklerle aktaracağım.

Ne yazık ki ülke piyasamızda yabancı mallar birçok sektörde yerli malları geride bırakmıştır. Bugün bir bilgisayar almak için para biriktirmek isteyen vatandaşımız, çalışacağı zamanı dolara göre belirlemek durumun kalacaktır. Basit bir örnek ile açıklayalım:

Yıl 25.09.2061 —— 1 TL=1 $ ——- Bilgisayar 3000 $

Günde 8 saat çalışarak aylık 1500 TL kazanacak olan Şerif, –başka hiçbir masrafı hesaba katmıyoruz- 25 Eylül itibariyle 3000 TL olan bilgisayarı almak için iki ay çalışmak zorundadır. İkinci ayın sonunda 3000 TL para ile mağazaya giden Şerif aynı bilgisayarın fiyatının arttığını görecektir.

Çünkü 25.11.2061 yılında 2 TL= 1 $ olmuştur. Yani Şerif’in bilgisayarı alması için TL cinsinden 3000 TL’ye daha ihtiyacı vardır.

İşte bu noktada bilmemiz gereken şey dolar nasıl hesaplanır? Hatta soruyu biraz daha değiştirerek döviz kurlarının hesaplanışını incelememiz gerekir.

Döviz kurları/fiyatları, arz-talep dengesine göre belirlenir ya da ülkenin sahip olduğu döviz miktarının azlığı ya da fazlalığına göre belirlenir.

Peki, dolar sürekli stratosfere doğru yükseliyor kardeşim, bunun nedeni nedir?

Ülkenin iç piyasasında döviz miktarı yeterli seviyede yoksa kısacası döviz talebi karşılanamayacak seviyedeyse ülkede cari açık ortaya çıkar. Ortaya çıkan bu cari açık doğrudan döviz fiyatlarına yansır. Yani iç piyasada döviz ihtiyacı karşılanamazsa döviz değer kazanmaya başlar. Bir başka ifadeyle bizim paramız döviz karşısında değer kaybına uğrar.

Az önce kurduğumuz olayda arada geçen iki aylık süreçte iç piyasamızda Dolar miktarı azalmış ve ülkede Dolar talebi artmıştır. İç piyasada karşılanamadığı için de Dolar, TL karşısında değer kazanmıştır.

Yalnızca bununla sınırlı mıdır?

Ekonomik istikrar sağlanması için siyasi alanda gerginlik olmaması gerekir. Bir belirsizlik durumu daima ekonomiyi sarsmaya yönelik bir hamle olarak görülür. Çünkü siyasi alanda yaşanan gerginlikler ya da belirsizlikler borsayı olumsuz yönde etkiler ve borsa eksi değerlerde işlem görür. Klasik tabirle: ‘’Borsadaki olumsuz hava’’ döviz cinsi araçların fiyatlarının artmasına sebep olur.

Hem daha iyi kavramak adına hem de sizleri de sıkmamak adına bir örnek daha yaratalım.

Bir Japon vatandaş Tokyo’da günlük işlerinden sonra karatesini yapıp çay molasına geçtiğinde banka hesabındaki 1 milyon doları dünya üzerinde dolaştırıp, katlamak istemiştir. Bu Japon vatandaş Türkiye’deki faiz oranının %8.67 olduğunu görmüştür. Aynı şartlar altında Brezilya’ya da bakmıştır ve orada faiz oranının %9.57 olduğunu not etmiştir. Japon vatandaş sonrasında ülkelerin genel durumlarına bir göz atmak istemiştir.
Burada dikkat etmemiz gereken nokta, Brezilya’da faiz oranı %0.9 daha fazla olmasına rağmen Japon vatandaşın ülkelerin genel durumlarını karşılaştırması olacaktır.

Japon vatandaş Brezilya’ya bakmış, polisler sokakta vatandaşlarla çatışıyor halde. Siyasi ortam son derece gerilmiş. Halk isyanda, işyerleri yakılıp yıkılıyor, üretim durma aşamasına gelmiş, grevler bitmek bilmiyor bir yandan da hırsızlıklar, yolsuzluklar derken çok fazla olayla karşılaşmış. Bir de Türkiye’ye bakıyor ki aman Allah’ım. Siyasetçiler saygıdan ölecek, halk çok mutlu yüzler hep gülüyor. Üretim tıkırında… Japon vatandaş böyle bir durumda %0.9’u görmezden gelerek  parasını daha güvenli olan Türkiye’ye yatıracaktır. Böylelikle döviz miktarımızda artış meydana gelecektir. Yani TL değer kazanacaktır.

Sadece bu kadar mı? Tabi ki hayır. Devam edelim…

Ülkemize gelecek olan turist sayısı da bir o kadar önemlidir. Ne kadar çok turist o kadar çok döviz miktarında artış anlamına gelmektedir. Turist gelmesiyle birlikte piyasada bulunan döviz artacak ve döviz kurları düşüşe geçecektir.

Bunların yanı sıra Dolar üzerinden olan konuya geri dönersek haberlerde sıkça karşımıza çıkan FED -Amerikan Merkez Bankası olarak bilmeniz yeterli- ne yapacak konuşmaları hakim. Bunun sebebi FED’in sıkı para politikası uygulayıp piyasada dolaşan dolarları çekerse; doğal olarak piyasada dolaşan dolar miktarı azalacaktır. Dolar miktarının azalması doların değerini arttıracaktır. Basit arz-talep dengesi mantığıyla bu işi kavrayabiliriz.

Bir Türkçü, sorumlulukları çerçevesinde kendi ilgi alanına zaman ayırarak araştırmalarını devam ettiririp kendisini geliştirirken bir yandan da gündelik yaşamında karşısına çıkabilecek durumlar için belirli bir altyapıya sahip olmaya çalışmalıdır.

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on TumblrShare on Google+Email this to someone